Tài sản ròng là tổng tài sản trừ tổng nợ. Nếu bạn sở hữu 3.047.000.000 ₫ và đang nợ 1.170.000.000 ₫, tài sản ròng của bạn là 1.877.000.000 ₫. Đây là ảnh chụp tại một ngày, nó không nói gì về việc bạn kiếm hay tiêu bao nhiêu mỗi tháng.
Công thức
Tài sản ròng = Tổng tài sản − Tổng nợ
Đây chính là logic của bảng cân đối kế toán doanh nghiệp: tài sản bằng nợ phải trả cộng vốn chủ sở hữu. Với một người, vốn chủ sở hữu gọi là tài sản ròng. Nếu tính đúng, hai phía luôn khớp nhau.
Những gì được tính là tài sản
Tài sản là những thứ bạn sở hữu và có giá trị bằng tiền:
- Tiền: tiền mặt, số dư tài khoản thanh toán, ví điện tử
- Tiết kiệm: sổ tiết kiệm, tiền gửi có kỳ hạn
- Đầu tư: cổ phiếu, chứng chỉ quỹ, trái phiếu, tiền điện tử, vàng
- Bảo hiểm có giá trị hoàn lại: với bảo hiểm nhân thọ có tích lũy, tính giá trị hoàn lại, không tính số tiền bảo hiểm
- Khoản phải thu: tiền người khác nợ bạn, ví dụ khoản bạn cho bạn bè vay, tiền đặt cọc đã đưa
- Tài sản hữu hình: nhà, căn hộ, đất, xe máy, ô tô và những thứ khác bạn có thể bán
Những gì được tính là nợ
Nợ là mọi thứ bạn còn phải trả:
- Dư nợ vay mua nhà (vay thế chấp)
- Vay mua xe, vay tiêu dùng, mua trả góp, vay học
- Dư nợ thẻ tín dụng chưa thanh toán
- Tiền bạn đang nợ người thân hay bạn bè
Con số cần dùng luôn là dư nợ gốc còn lại, tức số bạn phải trả nếu tất toán hôm nay, không phải số tiền vay ban đầu. Khoản trả hằng tháng gồm gốc và lãi; chỉ phần gốc làm giảm dư nợ.
Ví dụ bằng đồng
Giả sử một hộ có các số liệu sau vào ngày 30/9:
| Tài sản | Số tiền |
|---|---|
| Tiền mặt | 15.000.000 ₫ |
| Tài khoản thanh toán | 42.000.000 ₫ |
| Sổ tiết kiệm | 300.000.000 ₫ |
| Cổ phiếu (giá thị trường) | 150.000.000 ₫ |
| Vàng (theo giá mua vào) | 90.000.000 ₫ |
| Căn hộ (giá thị trường ước tính) | 2.400.000.000 ₫ |
| Xe máy | 30.000.000 ₫ |
| Cho bạn vay | 20.000.000 ₫ |
| Tổng | 3.047.000.000 ₫ |
| Nợ | Số tiền |
|---|---|
| Vay mua nhà (dư nợ gốc) | 1.150.000.000 ₫ |
| Thẻ tín dụng chưa thanh toán | 12.000.000 ₫ |
| Mua điện thoại trả góp (còn lại) | 8.000.000 ₫ |
| Tổng | 1.170.000.000 ₫ |
Tài sản ròng là 3.047.000.000 − 1.170.000.000 = 1.877.000.000 ₫.
Để kiểm tra, cộng nợ và tài sản ròng: 1.170.000.000 + 1.877.000.000 = 3.047.000.000, đúng bằng tổng tài sản.
Có và không có căn nhà
Nhiều người băn khoăn có nên tính nhà đang ở. Trong ví dụ, sự khác biệt rất lớn:
| Có căn hộ | Không có căn hộ và khoản vay mua nhà | |
|---|---|---|
| Tài sản | 3.047.000.000 ₫ | 647.000.000 ₫ |
| Nợ | 1.170.000.000 ₫ | 20.000.000 ₫ |
| Tài sản ròng | 1.877.000.000 ₫ | 627.000.000 ₫ |
Con số đầu cho biết tổng những gì bạn có. Con số thứ hai cho biết bạn có bao nhiêu mà không phải động đến căn nhà. Điều quan trọng là ghi rõ cả hai và luôn so sánh cùng một kiểu theo thời gian.
Tính theo giá nào
Quy tắc đơn giản: giá bạn sẽ nhận được nếu bán hôm nay, không phải giá bạn đã mua.
- Cổ phiếu và chứng chỉ quỹ: giá hiện tại nhân với số lượng đang nắm giữ.
- Vàng: số lượng (chỉ hoặc lượng) nhân với giá tiệm mua lại.
- Nhà, căn hộ, đất: một ước tính thận trọng, dựa trên các tin rao bán tương tự gần đó hoặc kết quả thẩm định. Chỉ cập nhật khi có thay đổi đáng kể.
- Xe: giá những chiếc tương tự đang được rao bán lại.
- Bảo hiểm nhân thọ: giá trị hoàn lại ghi trong bảng minh họa hay thông báo hằng năm của công ty bảo hiểm. Nó có thể thấp hơn nhiều so với tổng phí bạn đã đóng.
Những lỗi thường gặp
1. Ghi số tiền đã vay thay vì dư nợ còn lại. Vay 1.500.000.000 ₫ và đã trả gốc 350.000.000 ₫ thì dư nợ là 1.150.000.000 ₫.
2. Tính số tiền bảo hiểm là tài sản. Số tiền bảo hiểm chỉ được chi trả khi có sự kiện bảo hiểm. Chỉ giá trị hoàn lại mới được tính, và với bảo hiểm thuần rủi ro thường là không có.
3. Dùng giá mua thay vì giá hiện tại. Cổ phiếu mua 100.000.000 ₫ nay đáng 150.000.000 ₫ thì ghi 150.000.000 ₫.
4. Tính cả khoản tiền chưa chắc có. Tiền thưởng sắp nhận, hoàn thuế hy vọng hay một khoản thừa kế có thể đến đều chưa phải tài sản. Chỉ khi tiền đã về hoặc có quyền đòi rõ ràng mới ghi.
5. Quên các khoản nợ nhỏ. Thẻ tín dụng và trả góp ít ảnh hưởng đến con số, nhưng vào ngày chốt, thiếu chúng là sai.
6. Mỗi lần tính một kiểu. Nếu căn hộ lúc thì 2,4 tỷ, lúc thì 2,2 tỷ, biểu đồ theo thời gian chỉ phản ánh cách định giá của bạn chứ không phải tài sản. Hãy đặt quy tắc và giữ nguyên.
Bắt đầu như thế nào
Buổi đầu tiên hết khoảng một buổi chiều. Lấy số liệu từ sao kê tài khoản, sao kê tài khoản chứng khoán, lịch trả nợ của ngân hàng và thông báo của công ty bảo hiểm. Ghi lại ngày chốt. Sau đó chỉ cần cập nhật khi có thay đổi lớn, hoặc mỗi tháng một lần.
Bạn có thể làm bằng bảng tính. Nếu việc cập nhật giá cổ phiếu, tỷ giá và dư nợ mỏi tay, Accounted là app iPhone vẽ chính phép tính này thành bảng cân đối. Mỗi tài khoản một con số; cổ phiếu trên sàn HOSE và nhiều sàn nước ngoài, tiền điện tử và kim loại quý được định giá qua mã (cập nhật mỗi giờ, có thể bị trễ), còn khoản vay mua nhà nằm ở cột nợ với dư nợ còn lại. Với cổ phiếu trên HNX, UPCoM và quỹ mở trong nước, bạn nhập giá thủ công. Vàng trong app theo giá hợp đồng tương lai quốc tế, không phải giá vàng bán lẻ trong nước. Một tài khoản có thể được bỏ ra khỏi tổng bằng mục “Tính vào tài sản ròng”, ví dụ để có con số không tính nhà.
Nói trước cho rõ: Accounted dành cho một người trên iPhone của chính mình, không kết nối ngân hàng và không ghi thu chi. Xem thêm ở cách hoạt động và bảng giá, hoặc so sánh với app thu chi phổ biến trong Accounted và MISA Money Keeper.
Thông tin chung, không phải tư vấn tài chính.
Thông tin chung, không phải lời khuyên tài chính.