નેટ વર્થ એટલે બધી સંપત્તિનો સરવાળો ઓછા બધાં દેવાંનો સરવાળો. ધારો કે તમારી પાસે ₹1,01,95,000 ની સંપત્તિ છે અને ₹40,75,000 નું દેવું છે, તો તમારી નેટ વર્થ ₹61,20,000 છે. તે એક નક્કી તારીખનું ચિત્ર છે અને તે નથી કહેતું કે તમે કેટલું કમાઓ છો કે ખર્ચો છો.
સૂત્ર
નેટ વર્થ = સંપત્તિ − દેવાં
વેપારીઓ આ જ વાત ચોપડામાં સરવૈયા (બેલેન્સ શીટ) તરીકે લખે છે: એક બાજુ સંપત્તિ, બીજી બાજુ દેવાં અને માલિકની મૂડી. વ્યક્તિગત જીવનમાં માલિકની મૂડીનું નામ નેટ વર્થ છે. હિસાબ સાચો હોય તો બંને બાજુ સરખી થાય છે.
સંપત્તિમાં શું ગણાય
સંપત્તિ એટલે જે તમારી માલિકીનું છે અને જેની કિંમત છે:
- રોકડ અને બચત: બચત ખાતું, ચાલુ ખાતું, FD, રિકરિંગ ડિપોઝિટ, ઘરમાં રાખેલી રોકડ
- રોકાણ: ડિમેટ ખાતાના શેર અને ETF, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, ક્રિપ્ટો
- નિવૃત્તિ ખાતાં: PPF, EPF, NPS ની જમા રકમ
- વીમો: એન્ડાઉમેન્ટ કે મની-બેક પૉલિસીનું સરેન્ડર મૂલ્ય, વીમાની રકમ નહીં
- લેણાં: જે રકમ બીજા પાસેથી પાછી મળવાની છે, જેમ કે મિત્રને આપેલી ઉધારી કે મકાન માલિક પાસે ડિપોઝિટ
- મિલકત: ઘર, દુકાન, જમીન, વાહન, સોનું-ચાંદી, ઘરેણાં
દેવાંમાં શું ગણાય
દેવાં એટલે જે હજી ચૂકવવાનું બાકી છે:
- હોમ લોન ની બાકી મુદ્દલ
- કાર લોન, પર્સનલ લોન, શિક્ષણ લોન, સોના પરની લોન
- ક્રેડિટ કાર્ડનું બાકી બિલ અને EMI પર લીધેલી વસ્તુઓ
- સગાં-મિત્રો પાસેથી લીધેલી ઉધારી
હંમેશાં બાકી રકમ લો, એટલે આજે ચૂકવવી પડે તે મુદ્દલ, શરૂઆતમાં લીધેલી લોનની રકમ નહીં. EMI માં વ્યાજ અને મુદ્દલ બંને હોય છે; દેવું ફક્ત મુદ્દલના ભાગથી ઘટે છે.
રૂપિયામાં ઉદાહરણ
ધારો કે એક પરિવારની 30 સપ્ટેમ્બરની સ્થિતિ આ છે:
| સંપત્તિ | રકમ |
|---|---|
| બચત ખાતું | ₹1,85,000 |
| FD | ₹5,00,000 |
| શેર (ડિમેટ ખાતું, બજાર ભાવે) | ₹4,20,000 |
| મ્યુચ્યુઅલ ફંડ (NAV પ્રમાણે) | ₹6,80,000 |
| PPF | ₹3,60,000 |
| EPF | ₹8,40,000 |
| NPS | ₹2,10,000 |
| સોનું (ઘરેણાં અને સિક્કા, આજના ભાવે) | ₹3,50,000 |
| ઘર (અંદાજિત બજાર કિંમત) | ₹62,00,000 |
| કાર | ₹4,50,000 |
| કુલ | ₹1,01,95,000 |
| દેવાં | રકમ |
|---|---|
| હોમ લોન (બાકી મુદ્દલ) | ₹38,00,000 |
| કાર લોન (બાકી મુદ્દલ) | ₹2,40,000 |
| ક્રેડિટ કાર્ડ, હજી ચૂકવ્યું નથી | ₹35,000 |
| કુલ | ₹40,75,000 |
નેટ વર્થ = ₹1,01,95,000 − ₹40,75,000 = ₹61,20,000.
ચકાસણી માટે: ₹40,75,000 (દેવાં) + ₹61,20,000 (નેટ વર્થ) = ₹1,01,95,000, જે બરાબર સંપત્તિના કુલ જેટલું છે.
ઘર સાથે અને ઘર વગર
સૌથી વધુ પૂછાતો પ્રશ્ન એ છે કે રહેવાનું ઘર ગણવું કે નહીં. ઉદાહરણમાં તેનાથી મોટો ફરક પડે છે:
| ઘર સાથે | ઘર અને હોમ લોન વગર | |
|---|---|---|
| સંપત્તિ | ₹1,01,95,000 | ₹39,95,000 |
| દેવાં | ₹40,75,000 | ₹2,75,000 |
| નેટ વર્થ | ₹61,20,000 | ₹37,20,000 |
પહેલો આંકડો કહે છે કે તમારી પાસે કુલ કેટલું છે. બીજો કહે છે કે ઘરને હાથ લગાવ્યા વગર કેટલું છે. બંનેને નામ આપો અને સમય સાથે હંમેશાં એ જ પ્રકાર સરખાવો.
કઈ કિંમત લખવી
સાદો નિયમ: આજે વેચો તો જે મળે તે, તમે જે ચૂકવ્યું હતું તે નહીં.
- શેર અને ETF: આજનો ભાવ ગુણ્યા સંખ્યા. ડિમેટ ખાતામાં શેર ઇલેક્ટ્રૉનિક સ્વરૂપે ડિપોઝિટરી પાસે તમારા નામે હોય છે, એટલે ડિમેટ સ્ટેટમેન્ટ કે બ્રોકરની ઍપમાંથી સંખ્યા લો.
- મ્યુચ્યુઅલ ફંડ: યુનિટ ગુણ્યા આજનો NAV, જે ફંડ કંપનીના સ્ટેટમેન્ટમાં હોય છે.
- PPF, EPF, NPS: પાસબુક કે ઑનલાઇન સ્ટેટમેન્ટમાં દેખાતી જમા રકમ.
- ઘર: આસપાસના સમાન મકાનોના ભાવ કે વેલ્યુએશન રિપોર્ટ પ્રમાણે વાસ્તવિક અંદાજ. સાવધાનીથી લખો અને મોટો ફેરફાર થાય ત્યારે જ બદલો.
- સોનું: વજન ગુણ્યા આજનો ભાવ. ઘરેણાંમાં બનાવટ ખર્ચ સામાન્ય રીતે પાછો મળતો નથી.
- વાહન: તમારા જેવી જ ગાડી વપરાયેલા બજારમાં જે ભાવે વેચાય છે તે.
- વીમા પૉલિસી: સરેન્ડર મૂલ્ય. ટર્મ પ્લાનનું સરેન્ડર મૂલ્ય સામાન્ય રીતે હોતું નથી, એટલે તે સંપત્તિમાં આવતો નથી.
સામાન્ય ભૂલો
1. લોનની મૂળ રકમ લખવી, બાકી રકમ નહીં. ₹50 લાખની લોનમાંથી ₹12 લાખ ચૂકવ્યા હોય, તો દેવું ₹38 લાખ છે.
2. વીમાની રકમને સંપત્તિ ગણવી. તે રકમ ફક્ત દાવા વખતે મળે છે. સરેન્ડર મૂલ્ય જ ગણાય.
3. ખરીદ કિંમત લખવી. ₹3 લાખમાં લીધેલા શેર આજે ₹4.2 લાખના હોય, તો ₹4,20,000 લખો.
4. હજી ન આવેલા પૈસા ગણવા. બોનસની આશા, ઇન્કમ ટૅક્સ રિફંડ કે વારસો ગણશો નહીં. પૈસા આવે કે સ્પષ્ટ હક બને ત્યારે જ.
5. નાનાં દેવાં ભૂલી જવાં. ક્રેડિટ કાર્ડ અને EMI નો આંકડો નાનો લાગે, પણ તે દિવસે તે બાકી છે.
6. દર વખતે જુદી રીતે ગણવું. ઘર એક વાર ₹62 લાખ અને બીજી વાર ₹58 લાખ ગણો તો ફેરફાર તમારા અંદાજનો દેખાશે, સંપત્તિનો નહીં. નિયમ નક્કી કરીને પાળો.
વ્યવહારમાં કેવી રીતે કરવું
પહેલી ગણતરી માટે એક બપોર પૂરતી છે. બેંક સ્ટેટમેન્ટ, ડિમેટ અને ફંડના સ્ટેટમેન્ટ, PPF-EPF પાસબુક, લોનનું સ્ટેટમેન્ટ અને ક્રેડિટ કાર્ડનું બિલ ભેગાં કરો, તારીખ લખો. પછી મહિને એક વાર નાનું અપડેટ પૂરતું છે.
આ સ્પ્રેડશીટમાં થઈ શકે. ભાવ, ચલણ અને લોનની બાકી રકમ જાતે સુધારવાનો કંટાળો આવે તો Accounted નામની iPhone ઍપ આ જ ગણતરીને બેલેન્સ શીટ તરીકે દોરે છે. તમે દરેક ખાતા માટે એક આંકડો નાખો છો; NSE અને BSE ના શેર, અમેરિકન શેર, ક્રિપ્ટો અને સોના-ચાંદીના ભાવ આપમેળે આવે છે (દર કલાકે અપડેટ, મોડા આવી શકે છે), જ્યારે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, FD, PPF, EPF, NPS અને ઘરેણાંનું મૂલ્ય તમે જાતે નાખો છો. હોમ લોન દેવાંની કૉલમમાં બાકી રકમ સાથેનું એક ખાતું છે, અને કોઈ ખાતાને “નેટ વર્થમાં ગણો” બંધ કરીને ઘર વગરની ગણતરી પણ જોઈ શકાય છે.
પહેલેથી જાણી લો: Accounted એક વ્યક્તિ માટે, તેના પોતાના iPhone પર છે, તેમાં બેંક લૉગિન નથી અને તમે ખર્ચ નોંધતા નથી. કેવી રીતે કામ કરે છે અને શેર અને ફંડ માં વધુ વિગત છે, અને સરખામણી માટે INDmoney સાથે Accounted જુઓ.
સામાન્ય માહિતી, નાણાકીય સલાહ નથી.
સામાન્ય માહિતી, નાણાકીય સલાહ નથી.