ନେଟ୍ ୱର୍ଥ ମାନେ ମୋଟ ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ମୋଟ ଦେଣା ବାଦ୍ ଦେଲେ ଯାହା ବଳେ। ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ₹1,09,55,000 ଓ ଦେଣା ₹40,48,000, ତେବେ ନେଟ୍ ୱର୍ଥ ₹69,07,000। ଏହା କୌଣସି ଗୋଟିଏ ତାରିଖର ଚିତ୍ର; ଏଥିରୁ ଆପଣ କେତେ ରୋଜଗାର କରନ୍ତି ବା ଖର୍ଚ୍ଚ କରନ୍ତି ତାହା ଜଣା ପଡ଼େ ନାହିଁ।
ସୂତ୍ର
ନେଟ୍ ୱର୍ଥ = ସମ୍ପତ୍ତି − ଦେଣା
କୌଣସି କମ୍ପାନୀର ବ୍ୟାଲାନ୍ସ ସିଟ୍ରେ ଏହି ଯୁକ୍ତି ହିଁ ଥାଏ: ସମ୍ପତ୍ତି = ଦେଣା + ଇକ୍ୱିଟି। ସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ଇକ୍ୱିଟିର ନାମ ନେଟ୍ ୱର୍ଥ। ହିସାବ ଠିକ୍ ହେଲେ ଦୁଇ ପଲା ସମାନ ହୁଏ।
ସମ୍ପତ୍ତିରେ କ’ଣ ଗଣାଯାଏ
ସମ୍ପତ୍ତି ହେଉଛି ଯାହା ଆପଣଙ୍କର ଏବଂ ଯାହାର ଟଙ୍କାରେ ଏକ ମୂଲ୍ୟ ଅଛି:
- ନଗଦ ଓ ବ୍ୟାଙ୍କ: ସଞ୍ଚୟ ଖାତା, ଚଳତି ଖାତା, ସ୍ଥାୟୀ ଜମା (FD), RD, ହାତରେ ନଗଦ
- ନିବେଶ: ଡିମ୍ୟାଟ୍ ଖାତାର ସେୟାର ଓ ETF, ମ୍ୟୁଚୁଆଲ ଫଣ୍ଡ (SIP ସମେତ), ବଣ୍ଡ, କ୍ରିପ୍ଟୋ
- ଅବସର ଖାତା: PPF, EPF, NPSର ବର୍ତ୍ତମାନର ରାଶି (NPSର ତଦାରଖ PFRDA କରେ)
- ବୀମା: ପଲିସିର କେବଳ ସମର୍ପଣ ମୂଲ୍ୟ, ବୀମା ରାଶି ନୁହେଁ
- ପାଉଣା: ଯେଉଁ ଟଙ୍କା କେହି ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଧାର ନେଇଛି, କିମ୍ବା ଜମା ରଖିଥିବା ସିକ୍ୟୁରିଟି ଡିପୋଜିଟ୍
- ଭୌତିକ ସମ୍ପତ୍ତି: ଘର, ଫ୍ଲାଟ ବା ଜମି, ଗାଡ଼ି, ସୁନା ଓ ରୁପା, ଯାହା ଆପଣ ବିକିପାରିବେ
ଦେଣାରେ କ’ଣ ଗଣାଯାଏ
ଦେଣା ହେଉଛି ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ ଏବେ ଶୁଝିବାକୁ ଅଛି:
- ଗୃହ ଋଣର ବକେୟା ମୂଳଧନ ରାଶି
- କାର୍ ଲୋନ୍, ପର୍ସନାଲ୍ ଲୋନ୍, ଶିକ୍ଷା ଋଣ, ସୁନା ଋଣ
- କ୍ରେଡିଟ୍ କାର୍ଡର ବକେୟା ବିଲ୍
- ଯେଉଁ ଟଙ୍କା ଆପଣ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଫେରାଇବାକୁ ଅଛନ୍ତି
ସବୁବେଳେ ବକେୟା ମୂଳଧନ ଲେଖନ୍ତୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ଆଜି ଶୁଝିଲେ ଯେତେ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଋଣର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ରାଶି ନୁହେଁ। EMIରେ ସୁଧ ଓ ମୂଳଧନ ଦୁହେଁ ଥାଏ; ଦେଣା କେବଳ ମୂଳଧନ ଅଂଶରୁ କମେ। ଆପଣଙ୍କ ଋଣ ଷ୍ଟେଟମେଣ୍ଟରେ “outstanding principal” ନାମରେ ଏହି ରାଶି ମିଳିଯିବ।
ଟଙ୍କାରେ ଏକ ଉଦାହରଣ
ମନେକରନ୍ତୁ ଏକ ପରିବାରର 30 ସେପ୍ଟେମ୍ବରର ହିସାବ ଏହିପରି:
| ସମ୍ପତ୍ତି | ରାଶି |
|---|---|
| ସଞ୍ଚୟ ଖାତା | ₹1,85,000 |
| ସ୍ଥାୟୀ ଜମା (FD) | ₹5,00,000 |
| ମ୍ୟୁଚୁଆଲ ଫଣ୍ଡ (ବଜାର ମୂଲ୍ୟ) | ₹8,40,000 |
| ସେୟାର (ଡିମ୍ୟାଟ୍, ବଜାର ମୂଲ୍ୟ) | ₹3,20,000 |
| PPF | ₹6,10,000 |
| EPF | ₹9,50,000 |
| NPS | ₹2,30,000 |
| ସୁନା (ଆଜିର ଦରରେ) | ₹2,50,000 |
| ବୀମା ପଲିସିର ସମର୍ପଣ ମୂଲ୍ୟ | ₹1,20,000 |
| ଘର ବା ଫ୍ଲାଟ (ଅଟକଳିତ ବଜାର ମୂଲ୍ୟ) | ₹65,00,000 |
| କାର୍ | ₹4,50,000 |
| ମୋଟ | ₹1,09,55,000 |
| ଦେଣା | ରାଶି |
|---|---|
| ଗୃହ ଋଣ (ବକେୟା ମୂଳଧନ) | ₹38,00,000 |
| କାର୍ ଲୋନ୍ (ବକେୟା ମୂଳଧନ) | ₹2,20,000 |
| କ୍ରେଡିଟ୍ କାର୍ଡ (ବିଲ୍ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଝାଯାଇ ନାହିଁ) | ₹28,000 |
| ମୋଟ | ₹40,48,000 |
ନେଟ୍ ୱର୍ଥ = ₹1,09,55,000 − ₹40,48,000 = ₹69,07,000।
ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପାଇଁ: ଦେଣା ₹40,48,000 ଓ ନେଟ୍ ୱର୍ଥ ₹69,07,000 ଯୋଡ଼ିଲେ ₹1,09,55,000 ହୁଏ, ଯାହା ସମ୍ପତ୍ତି ସହ ସମାନ।
ଘର ସହିତ ଓ ଘର ବିନା
ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତେ ପଚାରନ୍ତି ରହୁଥିବା ଘର ଗଣାଯିବ କି ନାହିଁ। ଏହି ଉଦାହରଣରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବଡ଼:
| ଘର ସମେତ | ଘର ଓ ଗୃହ ଋଣ ବିନା | |
|---|---|---|
| ସମ୍ପତ୍ତି | ₹1,09,55,000 | ₹44,55,000 |
| ଦେଣା | ₹40,48,000 | ₹2,48,000 |
| ନେଟ୍ ୱର୍ଥ | ₹69,07,000 | ₹42,07,000 |
ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟା କୁହେ ମୋଟ ଉପରେ ଆପଣଙ୍କର କ’ଣ ଅଛି। ଦ୍ୱିତୀୟଟି କୁହେ ଘରକୁ ଛୁଇଁ ନଥାଇ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ କ’ଣ ଅଛି। କେବଳ ଦୁହିଁଙ୍କ ଉପରେ ନାମ ଲେଖନ୍ତୁ ଏବଂ ସମୟ ସହ ପ୍ରତିଥର ସମାନ ରୂପର ତୁଳନା କରନ୍ତୁ।
କେଉଁ ଦରରେ ଗଣିବେ
ସରଳ ନିୟମ: ଆଜି ଯେତେ ମିଳିବ ତାହା ଗଣନ୍ତୁ, ଯେତେରେ କିଣିଥିଲେ ତାହା ନୁହେଁ।
- ସେୟାର, ETF ଓ ମ୍ୟୁଚୁଆଲ ଫଣ୍ଡ: ଆଜିର ଦର (ମ୍ୟୁଚୁଆଲ ଫଣ୍ଡରେ ସର୍ବଶେଷ NAV) ଗୁଣନ ୟୁନିଟ୍। ଡିମ୍ୟାଟ୍ ବା ଫଣ୍ଡ ହାଉସ୍ର ଷ୍ଟେଟମେଣ୍ଟରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ମୂଲ୍ୟ ଲେଖା ଥାଏ।
- PPF, EPF, NPS: ପାସ୍ବୁକ୍ ବା ଷ୍ଟେଟମେଣ୍ଟରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସର୍ବଶେଷ ରାଶି।
- ଘର, ଫ୍ଲାଟ ବା ଜମି: ଆଖପାଖର ବିକ୍ରି ବା ଦଲାଲଙ୍କ ଅନୁମାନରୁ ଏକ ସାବଧାନ ଅଟକଳ। କିଛି ବଡ଼ ବଦଳିଲେ ହିଁ ବଦଳାନ୍ତୁ।
- ସୁନା: ଆଜିର ଦରରେ ଓଜନର ମୂଲ୍ୟ। ଗହଣାରେ ଗଢ଼ଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ଯୋଡ଼ନ୍ତୁ ନାହିଁ।
- ବୀମା: ସମର୍ପଣ ମୂଲ୍ୟ, ଯାହା ପ୍ରାୟତଃ ଭରିଥିବା ପ୍ରିମିୟମ୍ଠାରୁ ବହୁତ କମ୍ ଓ ବୀମା ରାଶିଠାରୁ ଅନେକ କମ୍ ହୁଏ।
- କାର୍: ପୁରୁଣା ଗାଡ଼ିର ବିକ୍ରି ଦର, କିଣିବା ମୂଲ୍ୟ ନୁହେଁ।
ସାଧାରଣ ଭୁଲ
1. ବକେୟା ବଦଳରେ ଋଣର ପୂରା ରାଶି ଲେଖିବା। 50 ଲକ୍ଷର ଋଣ ନେଇଥିଲେ ଓ ସେଥିରୁ 12 ଲକ୍ଷର ମୂଳଧନ ଶୁଝିଲେ, ତେବେ ଦେଣା 38 ଲକ୍ଷ। ଶୁଝିଥିବା EMIର ମୋଟ ରାଶି ନୁହେଁ, ଷ୍ଟେଟମେଣ୍ଟର ବକେୟା ରାଶି ଲେଖନ୍ତୁ।
2. ବୀମା ରାଶିକୁ ସମ୍ପତ୍ତି ମାନିବା। 1 କୋଟିର କଭର୍ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ; ତାହା କେବଳ ଦାବି ଉଠିଲେ ମିଳେ। କେବଳ ସମର୍ପଣ ମୂଲ୍ୟ ଗଣନ୍ତୁ।
3. କିଣିବା ମୂଲ୍ୟ ଲେଖିବା। ସେୟାର 2 ଲକ୍ଷରେ କିଣିଥିଲେ ଓ ଆଜି 2.6 ଲକ୍ଷର, ତେବେ 2.6 ଲକ୍ଷ ଲେଖନ୍ତୁ।
4. ଆସିବାକୁ ଥିବା ଟଙ୍କା ଯୋଡ଼ିଦେବା। ଆଶା କରାଯାଉଥିବା ବୋନସ୍, ଟ୍ୟାକ୍ସ ରିଫଣ୍ଡ ବା ଉତ୍ତରାଧିକାର ଟଙ୍କା ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବା ଦାବି ପକ୍କା ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଣନ୍ତୁ ନାହିଁ।
5. ଛୋଟ ଦେଣା ଭୁଲିଯିବା। କ୍ରେଡିଟ୍ କାର୍ଡ ବିଲ୍, EMIରେ କିଣିଥିବା ଫୋନ୍ ବା ବକେୟା ଟଙ୍କା ସଂଖ୍ୟାକୁ ଟିକିଏ ହିଁ କମାଏ, କିନ୍ତୁ ସେହି ତାରିଖରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ସତ।
6. ପ୍ରତିଥର ଅଲଗା ନିୟମରେ ହିସାବ କରିବା। କେବେ ଘର ₹65 ଲକ୍ଷ, କେବେ ₹60 ଲକ୍ଷ ଧରିଲେ ଗ୍ରାଫ୍ରେ ଆପଣଙ୍କ ଅଟକଳ ବଦଳିଛି ଦେଖାଯିବ, ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ। ନିୟମ ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ ଓ ସେଥିରେ ରହନ୍ତୁ।
ବାସ୍ତବରେ କିପରି କରିବେ
ପ୍ରଥମଥର ହିସାବ ଗୋଟିଏ ଅପରାହ୍ନରେ ହୋଇଯାଏ। ବ୍ୟାଙ୍କ ଷ୍ଟେଟମେଣ୍ଟ, ଡିମ୍ୟାଟ୍ ଓ ମ୍ୟୁଚୁଆଲ ଫଣ୍ଡ ଷ୍ଟେଟମେଣ୍ଟ, PPF, EPF ଓ NPSର ପାସ୍ବୁକ୍, ଋଣ ଷ୍ଟେଟମେଣ୍ଟ ଓ ବୀମା କମ୍ପାନୀର ବାର୍ଷିକ ସୂଚନାରୁ ରାଶି ନିଅନ୍ତୁ। ତାରିଖ ଲେଖିରଖନ୍ତୁ। ତା’ପରେ ପ୍ରତି ମାସ ବା ପ୍ରତି ତିନି ମାସରେ କେବଳ ବଦଳିଥିବା ରାଶି ଅପଡେଟ୍ କରନ୍ତୁ।
ଏହା ଗୋଟିଏ ସ୍ପ୍ରେଡ୍ସିଟ୍ରେ ହୋଇପାରେ। ଯଦି ଦର, ବିନିମୟ ହାର ଓ ଋଣର ବକେୟା ରାଶି ଅପଡେଟ୍ କରିବା ଭାରୀ ଲାଗିଲା, ତେବେ Accounted ଏକ iPhone ଆପ୍ ଯାହା ଠିକ୍ ଏହି ହିସାବକୁ ବ୍ୟାଲାନ୍ସ ସିଟ୍ ଆକାରରେ ଗଢ଼େ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଖାତା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ରାଶି ଦିଅନ୍ତୁ; NSE ଓ BSEର ସେୟାର ଓ ETF, କ୍ରିପ୍ଟୋ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁର ଦର ସିମ୍ବଲ୍ ଦ୍ୱାରା ନିଜେ ନିଜେ ଆସେ (ପ୍ରତି ଘଣ୍ଟାରେ ଅପଡେଟ୍, ବିଳମ୍ବରେ ଆସିପାରେ), ଏବଂ ଗୃହ ଋଣ ଦେଣା ସ୍ତମ୍ଭରେ ବକେୟା ରାଶି ସହ ଦେଖାଯାଏ। କୌଣସି ଖାତାକୁ “ନେଟ୍ ୱର୍ଥରେ ଗଣନା କରନ୍ତୁ”ରୁ ବାହାରେ ରଖି ଆପଣ ଘର ବିନାର ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବେ।
ଗୋଟିଏ କଥା ଆଗରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ: ଭାରତୀୟ ମ୍ୟୁଚୁଆଲ ଫଣ୍ଡ, FD, PPF, EPF ଓ NPSର ବ୍ୟାଲାନ୍ସ ଆପଣ ନିଜେ ଅପଡେଟ୍ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦର ନିଜେ ନିଜେ ଆସେ ନାହିଁ। Accounted ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ, ନିଜ iPhoneରେ; ବ୍ୟାଙ୍କ ଲଗ୍ଇନ୍ ବା ସାଇନ୍-ଅପ୍ ଲାଗେ ନାହିଁ। ଅଧିକ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏହା କିପରି କାମ କରେ, ଭାରତୀୟ ସେୟାର ଓ ଫଣ୍ଡ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ। ଯଦି ଆପଣ ନିବେଶ ଆପ୍ରେ ହିଁ ନେଟ୍ ୱର୍ଥ ଦେଖନ୍ତି, ତେବେ Accounted ବନାମ INDmoney ପଢ଼ନ୍ତୁ।
ସାଧାରଣ ସୂଚନା, ନିବେଶ ବା କର ପରାମର୍ଶ ନୁହେଁ।
ସାଧାରଣ ସୂଚନା, ଆର୍ଥିକ ପରାମର୍ଶ ନୁହେଁ।