नेट वर्थ म्हणजे एकूण मालमत्तेतून एकूण देणी वजा केल्यावर उरणारी रक्कम. तुमची मालमत्ता ₹1,40,65,000 ची आणि देणी ₹45,18,000 ची असेल, तर नेट वर्थ ₹95,47,000 आहे. ही एखाद्या तारखेची स्थिती आहे; त्यावरून तुम्ही किती कमावता किंवा खर्च करता हे कळत नाही.
सूत्र
नेट वर्थ = मालमत्ता − देणी
कंपनीच्या ताळेबंदातही हेच तर्कशास्त्र असते: मालमत्ता म्हणजे देणी अधिक भागभांडवल. वैयक्तिक पातळीवर त्या भागभांडवलालाच नेट वर्थ म्हणतात. हिशेब बरोबर असेल तर दोन्ही बाजू जुळतात.
मालमत्तेत काय येते
मालमत्ता म्हणजे तुमच्या मालकीच्या आणि पैशात मोजता येणाऱ्या गोष्टी:
- रोख आणि बँक शिल्लक: बचत खाते, चालू खाते, मुदत ठेव (FD), हातातील रोख
- गुंतवणूक: शेअर (डिमॅट खात्यातील), ETF, म्युच्युअल फंड (SIP सह), बॉण्ड, क्रिप्टो, सोन्याचे ETF किंवा सुवर्ण रोखे
- निवृत्ती खाती: PPF, EPF, NPS
- विम्याची किंमत असलेल्या पॉलिसी: एंडाउमेंट किंवा मनी-बॅक पॉलिसीचे समर्पण मूल्य, विमा रक्कम नाही
- येणी: कोणी तुम्हाला देणे असलेले पैसे, उदा. मित्राला दिलेली उसनवारी किंवा घरमालकाकडे ठेवलेली डिपॉझिट रक्कम
- भौतिक मालमत्ता: फ्लॅट किंवा जमीन, गाडी, सोन्याचे दागिने आणि इतर विकता येणाऱ्या वस्तू
देण्यांत काय येते
देणी म्हणजे तुम्हाला अजून फेडायचे असलेले सर्व काही:
- गृहकर्जाची शिल्लक मुद्दल
- कार लोन, दुचाकी कर्ज, पर्सनल लोन, एज्युकेशन लोन, EMI वर घेतलेली वस्तू
- क्रेडिट कार्डचे न भरलेले बिल
- खासगी व्यक्तींना देणे असलेले पैसे
येथे नेहमी शिल्लक मुद्दल महत्त्वाचे असते, म्हणजे आज फेडायची रक्कम, सुरुवातीला घेतलेली रक्कम नव्हे. EMI मध्ये व्याज आणि मुद्दलाचा हप्ता दोन्ही असतात; कर्ज फक्त मुद्दलाच्या भागानेच कमी होते.
रुपयांतील उदाहरण
समजा एका कुटुंबाची 30 सप्टेंबरच्या तारखेची स्थिती अशी आहे:
| मालमत्ता | रक्कम |
|---|---|
| बचत खाते | ₹1,85,000 |
| मुदत ठेव (FD) | ₹5,00,000 |
| PPF | ₹7,20,000 |
| EPF | ₹11,40,000 |
| NPS | ₹3,60,000 |
| म्युच्युअल फंड (SIP, बाजारमूल्य) | ₹9,50,000 |
| डिमॅट खात्यातील शेअर (बाजारमूल्य) | ₹4,10,000 |
| सोन्याचे दागिने (आजच्या भावाने) | ₹6,40,000 |
| विमा पॉलिसीचे समर्पण मूल्य | ₹2,10,000 |
| फ्लॅट, पुणे (अंदाजे बाजारमूल्य) | ₹85,00,000 |
| कार | ₹4,50,000 |
| एकूण | ₹1,40,65,000 |
| देणी | रक्कम |
|---|---|
| गृहकर्ज (शिल्लक मुद्दल) | ₹42,00,000 |
| कार लोन (शिल्लक मुद्दल) | ₹2,80,000 |
| क्रेडिट कार्ड, अजून न भरलेले | ₹38,000 |
| एकूण | ₹45,18,000 |
नेट वर्थ = ₹1,40,65,000 − ₹45,18,000 = ₹95,47,000.
पडताळणीसाठी ताळेबंदाचे समीकरण वापरा: ₹45,18,000 देणी अधिक ₹95,47,000 नेट वर्थ म्हणजे पुन्हा ₹1,40,65,000, बरोबर मालमत्तेच्या बेरजेइतके.
घर धरून आणि घर वगळून
बहुतेकांना प्रश्न पडतो की स्वतः राहत असलेले घर धरावे का. या उदाहरणात फरक मोठा आहे:
| घर धरून | घर आणि गृहकर्ज वगळून | |
|---|---|---|
| मालमत्ता | ₹1,40,65,000 | ₹55,65,000 |
| देणी | ₹45,18,000 | ₹3,18,000 |
| नेट वर्थ | ₹95,47,000 | ₹52,47,000 |
पहिला आकडा तुमच्या मालकीचे एकूण काय आहे ते दाखवतो. दुसरा आकडा घराला हात न लावता तुमच्याकडे काय आहे ते दाखवतो. महत्त्वाचे इतकेच की दोन्हींना नावे द्या आणि कालांतराने नेहमी तोच प्रकार तुलनेसाठी वापरा.
कोणत्या मूल्याने धरायचे
साध्या हिशेबासाठी नियम सोपा आहे: आज तुम्हाला जे मिळेल ते मूल्य, तुम्ही जे दिले होते ते नव्हे.
- शेअर आणि ETF: आजचा भाव गुणिले संख्या. डिमॅट खात्यातील शेअर तुमचेच असतात, ब्रोकरचे नाही, आणि ते बाजारमूल्याने यादीत येतात.
- म्युच्युअल फंड: युनिट संख्या गुणिले ताजा NAV, किंवा फंड हाऊसच्या स्टेटमेंटमधील मूल्य.
- FD: आतापर्यंत जमा झालेल्या व्याजासह रक्कम, बँकेच्या स्टेटमेंटनुसार.
- PPF, EPF, NPS: पासबुक किंवा स्टेटमेंटमधील ताजी शिल्लक. NPS बद्दल अधिकृत माहिती PFRDA च्या संकेतस्थळावर मिळते.
- फ्लॅट: आसपासच्या तुलनात्मक विक्री दरांवरून किंवा मूल्यांकन अहवालावरून वास्तववादी अंदाज. काळजीपूर्वक धरा आणि मोठा बदल झाल्यावरच बदला.
- सोन्याचे दागिने: ग्रॅम वजन गुणिले आजचा भाव. घडणावळ आणि सोनार कापून घेतो ती रक्कम ध्यानात घेतली तर आकडा जास्त वास्तववादी होतो.
- कार: तशाच गाड्यांना वापरलेल्या गाड्यांच्या बाजारात मिळणारा भाव.
- विमा पॉलिसी: विमा कंपनीच्या स्टेटमेंटमधील समर्पण मूल्य. ते भरलेल्या हप्त्यांच्या बेरजेपेक्षा बरेच कमी असू शकते आणि विमा रकमेपेक्षा तर खूपच कमी.
सर्वात सामान्य चुका
1. शिल्लक मुद्दलाऐवजी घेतलेली कर्जाची रक्कम लिहिणे. ज्याने ₹60 लाखांचे कर्ज घेतले आणि ₹18 लाख फेडले, त्याचे देणे ₹42 लाख आहे.
2. विमा रक्कम मालमत्ता म्हणून धरणे. ती फक्त विम्याचा दावा निघाल्यावर मिळते. फक्त समर्पण मूल्य धरावे, आणि टर्म प्लॅनला ते साधारणपणे नसते.
3. खरेदीची किंमत धरणे, आजचे मूल्य नव्हे. ₹2 लाखांना घेतलेले शेअर आज ₹2.6 लाखांचे असतील तर यादीत ₹2.6 लाख लिहा.
4. अपेक्षित पैसे धरणे. अपेक्षित कर परतावा, पुढचा बोनस किंवा संभाव्य वारसा यांना जागा नाही. पैसे हातात आल्यावर किंवा स्पष्ट हक्क मिळाल्यावरच त्यांची नोंद करा.
5. छोटी देणी विसरणे. क्रेडिट कार्ड, EMI वरची खरेदी आणि न भरलेली बिले आकडा थोडाच कमी करतात, पण तारखेला ती नसतील तर हिशेब चुकतो.
6. प्रत्येक वेळी वेगळ्या पद्धतीने मोजणे. फ्लॅट कधी ₹85 लाख आणि कधी ₹80 लाख धरल्यास तुम्हाला तुमची संपत्ती नव्हे तर तुमच्या अंदाजांची चढउतार दिसते. नियम ठरवा आणि ते पाळा.
प्रत्यक्षात कसे करायचे
पहिल्या हिशेबासाठी एक दुपार पुरेशी आहे. बँक स्टेटमेंट, डिमॅट आणि म्युच्युअल फंडाची स्टेटमेंट, PPF पासबुक, EPFO ची शिल्लक, कर्जाचे परतफेड वेळापत्रक आणि विमा कंपनीचे वार्षिक स्टेटमेंट यातून आकडे घ्या. तारीख लिहून ठेवा. त्यानंतर काही महत्त्वाचे बदलले की थोडे अपडेट पुरेसे आहे, उदा. महिन्यातून एकदा.
हे एका स्प्रेडशीटमध्येही करता येते. भाव, विनिमय दर आणि कर्जाची शिल्लक सांभाळणे कंटाळवाणे वाटू लागले तर: Accounted हे iPhone ॲप नेमका हाच हिशेब ताळेबंद म्हणून काढते. तुम्ही प्रत्येक खात्यासाठी एक आकडा टाकता, NSE आणि BSE वरील शेअर, ETF, क्रिप्टो आणि मौल्यवान धातू त्यांच्या सिम्बॉलने भावाशी जोडता येतात (दर तासाला अपडेट, उशीर होऊ शकतो), आणि गृहकर्ज देण्यांच्या स्तंभात शिल्लक रकमेसह एक खाते म्हणून दिसते. एखादे खाते “नेट वर्थमध्ये धरा” मधून बाहेर ठेवता येते, उदा. घर वगळून हिशेब पाहण्यासाठी.
एक गोष्ट आधीच सांगायची: भारतीय म्युच्युअल फंड, FD, PPF, EPF आणि NPS चे भाव आपोआप येत नाहीत, ते तुम्ही शिल्लक म्हणून स्वतः अपडेट करता, आणि Accounted EMI किंवा व्याज काढत नाही. ते एका व्यक्तीसाठी, तिच्या स्वतःच्या iPhone वर आहे. अधिक माहिती हे कसे चालते आणि किंमत येथे आहे. ब्रोकर ॲपशी तुलना हवी असेल तर Accounted विरुद्ध INDmoney वाचा.
ही सर्वसाधारण माहिती आहे, आर्थिक सल्ला नव्हे.
सामान्य माहिती, आर्थिक सल्ला नाही.